1.1 Kinderopvang geprofessionaliseerd
Onder invloed van sociaal-economische en sociaal-culturele ontwikkelingen en de invoering van de Wet Kinderopvang (2005) heeft de kinderopvang de laatste jaren een geweldige vlucht genomen. Kinderopvang Eigenwijs is een organisatie van deze tijd en voldoet aan de eisen, die daaraan worden gesteld. Eén van de eisen voor Kinderopvang Eigenwijs is, om het werken en omgaan met kinderen en ouders/verzorgers, te doen op basis van een verantwoord plan; een plan, waarin het pedagogisch beleid nader wordt omschreven.
1.2 Motieven pedagogisch beleid
In voorliggend beleidsplan staat niet alleen omschreven welke doelen bij Kinderopvang Eigenwijs worden nagestreefd, maar ook op basis van welke opvattingen en visie wordt gewerkt. Het gehele plan geeft een beeld van de manier waarop Eigenwijs meent dat er gewerkt behoord te worden.
Het plan geeft richting aan het werk en het is een middel om het dagelijks omgaan met de kinderen en de ouders/verzorgers te toetsen en eventueel bij te stellen. Zo kan de kwaliteit van het werk op peil gehouden of verbeterd worden.
Het beleidsplan bevat criteria om het pedagogisch handelen te evalueren en te beoordelen. Het plan bevordert de objectiviteit van het werk. Wat er in de concrete opvoedingssituatie met de kinderen wordt gedaan, wordt op die manier minder afhankelijk van de subjectieve opvatting. Onder opvoeden en omgaan met kinderen, wordt door alle partijen hetzelfde verstaan. Er is dus ook minder kans op misverstanden en de samenwerking is daardoor gemakkelijker.
Een ander motief is, dat men met een plan bewuster bezig kan zijn met het medeopvoeden van de kinderen, die aan Eigenwijs zijn toevertrouwd.
Tenslotte versterkt het pedagogisch beleidsplan de duidelijkheid en herkenbaarheid naar ouders/verzorgers, naar instellingen en bedrijven. Het geeft de mogelijkheid Eigenwijs als kinderopvang te profileren en een eigen identiteit te ontwikkelen.
1.3 Samen ontwikkelen van beleidsplan
Dit pedagogisch beleidsplan behoort tot een van de bouwstenen van Eigenwijs, waarin doelen, visie, uitgangspunten, activiteiten en het ouderbeleid in beeld komen. Het is de bedoeling, dat dit plan de richtingwijzer wordt in het werk. Dit betekent echter niet, dat de ontwikkeling van het werk stil komt te staan. Dit plan zal worden geëvalueerd en als daartoe aanleiding is, worden bijgesteld.
Eigenwijs hoopt er in geslaagd te zijn duidelijkheid te geven over het pedagogisch handelen en de visie, die daaraan ten grondslag ligt.
DOELSTELLINGEN
2.1 Doelstelling Eigenwijs
De doelstelling van het Kinderopvang Eigenwijs is, ouders/verzorgers (indirect) en kinderen ontplooiingsmogelijkheden te bieden op geestelijk, lichamelijk, sociaal en emotioneel gebied. Voor kinderen van 0 tot 4 jaar vindt dit plaats in de vorm van dagopvang.
Kinderopvang Eigenwijs is een dienstverlenende instelling voor ouders/verzorgers. Hoewel deze dienstverlening belangrijk is, staan de behoeften en belangen van het kind in het werk centraal.
Kort samengevat; het opvoeden van de aan Eigenwijs tijdelijk toevertrouwde kinderen, ofwel alles wat te maken heeft met het pedagogisch beleid.
Basisdoelen
In de wet kinderopvang staat opgenomen dat het pedagogisch beleid ten minste een beschrijving moet geven van de volgende pedagogische uitgangspunten:
1. Het bieden van emotionele veiligheid
2. Gelegenheid tot het ontwikkelen van persoonlijke competentie
3. Gelegenheid tot het ontwikkelen van sociale competentie
4. De kans om zich waarden en normen eigen te maken.
Deze doelen heeft Eigenwijs in eigen woorden omschreven in basisdoelen. Onderstaand gaat Eigenwijs in op wat kinderen nodig hebben om het naar hun zin te hebben en om zich op een kinderopvang te kunnen ontwikkelen.
Creëren ontwikkelingsmogelijkheden
Kinderen leren in de eerste jaren van hun leven enorm veel. Van een baby in de wieg, die afhankelijk is van de opvoeders, tot een klein, behoorlijk zelfstandig persoontje in wording. Het lichaam ontwikkelt in de periode tot en met de basisschool zichtbaar en alle menselijke functies ontwikkelen in die jaren snel. Eigenwijs wil graag een bijdrage leveren aan de ontwikkeling van kinderen, door gerichte aandacht voor de verschillende fasen in de ontwikkeling van het lichaam en van de functies. Eigenwijs zal kinderen aanbieden wat voor hun ontwikkeling wenselijk is. Daar waar hun ontwikkeling gestimuleerd kan worden, zal Eigenwijs dat doen. Het is een uiterst belangrijk onderdeel van het werk om elk kind beter te leren kennen teneinde hem in zijn ontwikkeling positief te kunnen ondersteunen.
Eigenwijs creërt steeds mogelijkheden om de ontwikkeling van het kind optimale kans te geven. Klein begonnen, veel gewonnen, denkt men daarbij. Bij het scheppen van ontwikkelingsmogelijkheden komen de volgende aspecten aan de orde;
lichamelijke ontwikkeling;
ontwikkeling van de verstandelijke vermogens;
taalontwikkeling;
ontwikkeling van de fijne motoriek;
ontwikkeling van de grove motoriek;
het bewust worden van de omgeving.
2.2.2 Verzorgen kinderen
Het verzorgen van de kinderen vormt een groot deel van de dagelijkse werkzaamheden. De mate waarin een kind verzorging nodig heeft en de aard van de verzorging is afhankelijk van de leeftijd. In het algemeen komen bij het zorgen voor de kinderen de volgende aspecten aan bod:
gezond eten en drinken;
lichamelijke verzorging, zoals handen wassen en luiers verwisselen;
veiligheid, zoals kiezen voor veilig speelgoed en meubilair, inrichting van de ruimten;
hygiëne, zoals het schoonhouden van was en toiletruimten en speelruimtes;
de omgeving waar de kinderen zijn opgeruimd en geordend houden, zoals rommel opruimen;
het schenken van specifieke aandacht aan kinderen met een lichte handicap.
2.2.3 Overbrengen waarden en normen
Bij het opvoeden van kinderen speelt het overbrengen van waarden en normen voortdurend een rol. Waarden en normen zijn de ideeën of opvattingen, die aangeven hoe belangrijk mensen bepaalde gedragingen vinden, wat je behoort te doen.
Waarden verschillen per samenleving, per cultuur, ze veranderen in de loop der jaren. Welke waarden en normen men belangrijk vindt, zie je terug in de regels die gehanteerd worden. Voor eigenwijs spelen de volgende aspecten een rol:
de manier van omgaan met elkaar, de relaties tussen de kinderen onderling en tussen kinderen en volwassenen;
samen verantwoordelijk zijn;
het tot zijn recht laten komen van ieder individueel kind in de groep, terwijl er toch goed met anderen samen wordt gewerkt;
het besteden van aandacht aan vieringen en bepaalde rituelen.
VISIE EN UITGANGSPUNTEN
3.1 Inleiding
Eigenwijs beoogt "goede" kinderopvang te bieden. Om die goede kinderopvang werkelijk te kunnen te realiseren, met andere woorden om onze doelen te kunnen bereiken, is het van belang met elkaar af te spreken wat wij belangrijk vinden in het omgaan met kinderen. Het gaat om de vraag welke visie aan het werk ten grondslag ligt en welke uitgangspunten Eigenwijs hanteert in het werk. Het zijn opvattingen die Eigenwijs heeft over hoe het kind zich ontwikkelt, waar het hulp en stimulans nodig heeft en onder welke voorwaarden die hulp en stimulans wordt gegeven. Op deze opvattingen gaat Eigenwijs vervolgens nader in.
3.2 Opvattingen en uitgangspunten
3.2.1 Natuurlijke behoefte om te ontwikkelen
Eigenwijs gaat er vanuit dat elk kind de natuurlijke behoefte heeft om zich te ontwikkelen en te ontplooien. Elk kind doet dat op zijn eigen manier, al naar gelang zijn aanleg en tempo en ook afhankelijk van zijn omgevingsomstandigheden.
Toelichting
Elk kind is uniek, met eigen specifieke eigenschappen. Elk kind geeft ook aan wat het leuk vindt, wat het wil en bovendien doet elk kind dat op zijn eigen manier. De signalen die het kind geeft, zijn indicaties voor de wijze waarop bij hem de natuurlijke ontwikkeling verloopt en waaraan hij behoefte heeft om die ontwikkeling te laten plaats vinden. Eigenwijs wil graag inspelen op die behoeften van de kinderen en hen begeleiden in die ontwikkelingen.
De uniciteit van elk kind houdt voor ons bovendien in, dat wij kinderen niet graag met elkaar vergelijken.
3.2.2 Respect
Eigenwijs benadert en respecteert elkaar als een (uniek) individu met eigen emoties, eigen verstandelijke mogelijkheden en ook onmogelijkheden.
Toelichting
Eigenwijs neemt elk kind op zijn eigen manier serieus. Men geeft kinderen de ruimte om eigen keuzen te maken en eigen activiteiten te ontwikkelen. men praat met ze en geven uitleg aan ze.
Om het respect voor het kind zo goed mogelijk tot zijn recht te laten komen, tracht Eigenwijs met zo weinig mogelijk regels van bovenaf te volstaan. Eigenwijs laat het kind in z'n waarde. Wel kiest Eigenwijs als volwassenen de rol om de kinderen te stimuleren en de omgeving zo in te richten, dat ze tot ontwikkeling worden uitgedaagd.
Om misverstanden te voorkomen voegt Eigenwijs hieraan toe, dat er weliswaar zo weinig mogelijk van bovenaf aan regels wordt opgelegd, maar dat er wel bepaalde regels zijn. Die regels, over opruimen bijvoorbeeld dienen vooral om de omgeving van de kinderen gestructureerd te houden. Structuur als tegenpool van wanorde, geeft het kind ook rust en veiligheid.
3.2.3 Veiligheid
Om zich harmonieus te kunnen ontwikkelen en ontplooien is een sfeer van veiligheid en vertrouwen nodig. Een kind ontwikkelt zich optimaal in een kindvriendelijke omgeving, waar hij zich veilig voelt. Dat geeft hem de zekerheid die gewenst is om verdere stappen te zetten, verder te verkennen en te experimenteren.
Toelichting
Veiligheid, geborgenheid en vertrouwen zijn basisvoorwaarden voor de ontwikkeling van het kind. Eigenwijs tracht hiermee rekening te houden bij het inrichten van de ruimte en bij het organiseren van de activiteiten. Men let daarbij voortdurend op, dat de gevoelens van veiligheid bij de kinderen niet bedreigd worden. Een stabiele, emotionele ontwikkeling is voorwaarde voor alle andere ontwikkelingen.
3.2.4 Leergierig
Elk kind ziet Eigenwijs als een mensje dat leergierig en nieuwsgierig is. Het kind is voortdurend bezig te ontdekken. Eigenwijs probeert zoveel mogelijk tegemoet te komen aan deze natuurlijke behoefte om te ervaren, te leren. Dat doet men, door de kinderen te prikkelen, te stimuleren en uit te dagen.
Toelichting
Men tracht de omgeving van de kinderen zo in te richten en zulke activiteiten te organiseren, dat op die nieuwsgierigheid wordt ingespeeld. Zo gaat men met de kinderen op "ontdekkingsreis". Men gaat in op hun vragen en signalen. Als je een kind op een bepaalde manier ziet kijken naar iets wat hij niet kent, benoemt men het, leggen eventueel uit en laten het kind zelf ervaren.
3.2.5 Beginnende zelfstandigheid en verantwoordelijkheid
Het uitgangspunt is, de kinderen aan te spreken op wat ze zelf kunnen. Om later als volwassene zelfstandig in het leven te kunnen staan, is 't goed al klein te beginnen met zelf te doen wat 't kind zelf kan. Zo begint het kind ook al verantwoordelijkheidsgevoel te ontwikkelen.
Toelichting
Men laat de kinderen zoveel mogelijk zelf doen. Het zijn de "activiteiten" van alle dag en het dagelijks leven: aan- en uitkleden als 't kind dat al kan, handen wassen, zelf brood eten, drinken, opruimen enzovoort. Daarom betrekt men de kinderen ook steeds bij de gebeurtenissen en activiteiten, die tijdens de dag plaats vinden. Wat je zelf kunt doe je zelf. Dat is de norm. Het is in positieve zin een gewenning aan of een training in beginnende zelfstandigheid.
3.2.6 Belevingswereld
Bij het organiseren van activiteiten, staat de belevingswereld van het kind centraal. Ook hier geldt, dat kinderen goed kunnen aangeven hoe zij in hun eigen wereldje de dingen beleven. Eigenwijs gaat bij het ondernemen van activiteiten zoveel mogelijk uit van wat kinderen aangeven.
Toelichting
Als een kind in z' n spel is, ziet men vaak dat hij in een eigen belevingswereld bezig is. In onze ogen is 't soms een fantasiewereld, die lijkt op de echte wereld. Zo leert hij met de werkelijkheid om te gaan. Het kind krijgt dan alle ruimte voor zijn eigen spel. Naast een aantal vaste momenten in het dagritme, zijn er nog voldoende mogelijkheden om zelf tot spel en leren te komen. Daarom zorgt men ervoor, dat het spel materiaal goed bereikbaar is. En als het kind aan het fantasiespel bezig is, doet men mee, spelen mee. Eigenwijs speelt op hun belevingswereld in.
3.2.7 Spel
Een kind leert al doende, spelenderwijs. Plezier in het spel staat daarom centraal bij vrijwel elke activiteit die wij organiseren. Daarnaast probeert men ook de zelfstandigheid en zelfredzaamheid van kinderen spelenderwijs te stimuleren en te oefenen.
Toelichting
Wanneer kinderen zelf kunnen kiezen en niet te veel verplicht worden aan activiteiten deel te nemen, betekent dat meestal dat ze met plezier worden gedaan. Het is daarom in de ogen van Eigenwijs ook goed om kinderen te laten ontdekken wat ze wel en niet leuk vinden. De keerzijde van de medaille is, dat het ook goed is kinderen te laten ervaren dat er dingen zijn die je niet leuk vindt. Die dingen moet je echter wel doen en ervaren. Dit roept soms verdriet op, waar je ook weer mee moet leren omgaan. Plezier en verdriet van het kind wordt door Eigenwijs heel serieus genomen.
3.2.8 Over drempel helpen
Bij activiteiten stimuleert en helpt men de kinderen, wanneer ze, na het eerst zelf te hebben geprobeerd, hun plannen niet kunnen uitvoeren of wanneer slechts weinig mogelijkheden in het spel worden benut.
Toelichting
Wanneer het kind ergens mee bezig is en het lukt niet, dan stimuleert men dat het kind het nog een keer probeert. Soms doet men het een keertje voor of proberen samen een goede oplossing te zoeken. Dit kan zich bijvoorbeeld voordoen bij een moeilijke puzzel, klimmen in het klimrek, of drinken zonder "tuit" op de beker.
3.2.9 Grenzen
Eigenwijs beperkt initiatieven of activiteiten van kinderen, wanneer blijkt dat;
een activiteit te gevaarlijk is;
een activiteit wordt aangepakt waarbij hulp nodig is, die op dat moment niet kan worden gegeven;
het ritme van slapen of eten ernstig wordt verstoord;
de activiteiten van andere kinderen worden gehinderd of verstoord;
een kind over de eigen grenzen dreigt te gaan:
de activiteit of het gedrag niet past binnen de waarden en normen die er binnen Eigenwijs worden gehanteerd.
Toelichting
Ondanks het feit dat Eigenwijs kinderen zoveel mogelijk ruimte proberen te geven, betekent het ook dat men kinderen soms, ter "bescherming" van zichzelf en/of anderen ook wel eens moet afremmen in hun activiteiten.
Men probeert dan natuurlijk steeds uit te leggen waarom iets niet kan of gevaarlijk is, of men probeert samen een oplossing te vinden.
3.2.10 Interactie
De ontwikkeling van het kind voltrekt zich op basis van interactie, verbaal, maar zeker ook non-verbaal. Er is sprake van een samenspel tussen volwassene en kind of kinderen onderling.
Toelichting
Kinderen krijgen meer zelfvertrouwen wanneer er serieus op hen wordt gereageerd als ze aandacht krijgen en antwoord krijgen op hun vragen. Eigenwijs luistert en gaat in op hun verhalen en de gebeurtenissen. Men legt dingen uit, men benoemt ze, geven het kind het gevoel dat het er mag zijn en dat het er bij hoort. Dit geldt ook voor kinderen onderling. Eigenwijs stimuleert het, dat kinderen spelen en werken in een goede relatie met andere kinderen.
3.2.11 Oplossen onderlinge ruzietjes
Eigenwijs stimuleert kinderen zelf hun sociale problemen op te lossen. Als kinderen daar niet in slagen, grijpt men in en praat men met beide partijen. De veilige en vertrouwde basis voor de kinderen moet niet worden geschaad.
Toelichting
Eigenwijs probeert terughoudend te zijn bij het ingrijpen in conflicten en ruzies tussen kinderen. De opvatting is, dat kinderen ook dit aspect van omgaan met elkaar moeten leren. Wanneer het fout gaat lopen (bijvoorbeeld als ze elkaar gaan slaan, schoppen) en ze er zelf niet uit komen, grijpt men in en wordt het conflict uitgepraat. Steeds probeert men samen het hoe en waarom uit te leggen en aan te geven. In sommige gevallen moeten er consequenties aan worden verbonden. Bijvoorbeeld door het kind af te zonderen van de groep zodat het even na kan denken.
3.2.12 Leven in multiculturele samenleving
Eigenwijs is zich bewust van bestaande vooroordelen over geloof, ras, sociale klasse en seksuele geaardheid. Eigenwijs beseft dat we zijn beïnvloed door onze eigen omgeving en opvoeding. Men probeert kritisch te zijn ten aanzien van het gedrag dat hieruit voortvloeit.
Toelichting
Omgaan met mensen betekent omgaan met andere ideeën, opvattingen en levenswijzen. We leven in een multiculturele samenleving en we proberen vanuit ons eigen waarden- en normen patroon hier zo open en ruimhartig mogelijk mee om te gaan; respecterend en waarderend in plaats van veroordelend.
3.2.13 Samenwerking met ouders/verzorgers
Oudercontacten vindt Eigenwijs heel belangrijk. Eigenwijs gaat ervan uit, dat men van de ouders van de kinderen een gedelegeerde opvoedingstaak krijgen. De samenwerkingsrelatie met de ouders/verzorgers moet zijn gebaseerd op gelijkwaardigheid en openheid.
Toelichting
Uiteraard zijn ouders/verzorgers de eerst verantwoordelijken voor de opvoeding van het kind. Gezien de rol en taak die Eigenwijs binnen het dagelijks omgaan met de kinderen vervult, is het belangrijk een goed mondeling en een regelmatig terugkerend contact te hebben met de ouders/verzorgers. In het belang van het kind, moeten alle zaken die van invloed zouden kunnen zijn op het kind, in openheid en eerlijkheid met elkaar besproken kunnen worden.